Bảo hành sản phẩm luôn là một trong những vấn đề mà nhiều người tiêu dùng (NTD) quan tâm trước khi quyết định chọn mua sản phẩm, hàng hóa.
Mặc dù, trong Luật Bảo vệ quyền lợi NTD có nêu khá rõ và chi tiết về những quyền lợi của NTD khi bảo hành sản phẩm. Nhưng dường như một số đơn vị, doanh nghiệp (DN) sản xuất và kinh doanh lại "không biết" hoặc "cố tình" lờ đi những quyền lợi đó của NTD.
Tại nước ta, NTD thường chịu thiệt thòi khi bảo hành sản phẩm hàng hóa, đặc biệt là các hàng hóa liên quan đến thiết bị, máy móc. Một số cửa hàng, DN kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm hiện mới chỉ đóng vai trò trung gian, chưa có nhiều trách nhiệm trong việc bảo hành sản phẩm đối với khách hàng. Hoặc nếu có thì chủ yếu các DN này chỉ giới thiệu NTD đến các trung tâm bảo hành của hãng, chứ họ không trực tiếp đứng ra. Điều này hoàn toàn "ngược" với các quy định trong Luật Bảo vệ quyền lợi NTD.
NTD còn khá mù mờ về trách nhiệm của DN trong bảo hành sản phẩm. Ảnh: Nguyễn Tuấn
Trong Điều 3 chương I Luật Bảo vệ quyền lợi NTD có giải thích "Tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ là tổ chức, cá nhân thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi". Như vậy, các cửa hàng, DN đã và đang thực hiện công đoạn tiêu thụ hàng hóa, có trách nhiệm bảo hành hàng hóa, linh kiện, phụ kiện mà mình đã bán ra.
Theo anh Việt Anh, trú ở phường Tân Mai, quận Hoàng Mai thì, do là thợ kỹ thuật nên anh thường xuyên mua thiết bị, máy móc để sửa chữa và thay thế cho khách hàng. Tuy nhiên, mỗi lần mua phải hàng lỗi, vừa mới dùng đã hỏng thì anh khá vất vả trong việc đổi lại cũng như bảo hành sản phẩm. Thông thường, những sản phẩm này anh đều phải liên hệ đến hãng chứ các cửa hàng không hề có trách nhiệm gì ở đây. Họ nói anh cứ mang giấy bảo hành đến hãng để sửa. Nói là vậy, nhưng khi đến hãng đâu phải lúc nào cũng được giải quyết nhanh, nào thì họ đòi hóa đơn mua hàng, phiếu giao hàng, những thứ mà rất ít khi NTD giữ lại. "Tại sao trên giấy bảo hành lại không yêu cầu tôi phải giữ lại hóa đơn, nhưng khi tôi đến lại bắt tôi phải có", anh Việt Anh nói.
Quả thật, khá nhiều NTD bức xúc về điều này. Lúc mua, nhân viên bán hàng các cửa hàng, DN chủ yếu giới thiệu cái tốt đẹp của sản phẩm, chứ những điều liên quan đến "hậu" bán hàng như thế này thì chẳng mấy ai đề cập. Hơn nữa, nhiều cửa hàng, DN còn làm "tắt", làm "ẩu" đến mức không thèm ghi thông tin khách hàng vào giấy bảo hành. Chủ yếu họ chỉ xé và lưu lại một liên bảo hành, liên còn lại thì đưa cho khách hàng. Chính điều này sẽ khiến cho khách hàng khó mà biết và nhớ được chính xác thời gian mua, sản phẩm đó còn bảo hành hay không? Ai sơ suất mà mất hóa đơn mua hàng thì coi như "hết cửa" bảo hành.
Thực tế này đã tồn tại khá lâu và hầu như các DN không quan tâm nhiều. Bởi có lẽ, người chịu thiệt thòi sẽ chỉ là NTD mà thôi. "Cung cấp hướng dẫn sử dụng, điều kiện, thời hạn, địa điểm, thủ tục bảo hành trong trường hợp hàng hóa, dịch vụ có bảo hành", là trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. Đây chính là nội dung được nêu trong Điều 12 chương II của Luật Bảo vệ quyền lợi NTD. Vậy các DN kinh doanh có vi phạm điều này không khi mà giấy bảo hành không được ghi đầy đủ thông tin xác thực của việc mua bán như tên khách hàng, ngày mua, tên sản phẩm...?
Mặt khác, NTD còn được một số "đặc quyền" riêng trong bảo hành sản phẩm hàng hóa nhưng dường như nhiều DN lại "phớt lờ" hoặc cố tình quên điều này. Đó chính là DN phải "cung cấp cho NTD hàng hóa, linh kiện, phụ kiện tương tự để sử dụng tạm thời hoặc có hình thức giải quyết khác được NTD chấp nhận trong thời gian thực hiện bảo hành". Như vậy, những "thiệt hại" do bị gián đoạn trong suốt thời gian bảo hành của NTD sẽ được các DN kinh doanh chịu.
Anh Thành, một kỹ sư tin học nhận định, điều này gần như chưa có DN nào thực hiện. "Giờ tôi mới biết có quy định này trong luật nhưng liệu ai sẽ giải quyết cho tôi nếu như các DN "cố tình" không thực hiện", anh Thành nói. Đúng là một quyền lợi chính đáng của NTD nhưng việc thực hiện của một số DN thì dường như vẫn là con số không.
Một điểm nữa trong luật là việc NTD có thể được trả lại tiền nếu như hết thời gian thực hiện bảo hành mà không sửa chữa hoặc khắc phục được lỗi. Song vẫn còn một vấn đề được đặt ra là nếu như linh kiện, phụ kiện đó cực kỳ quan trọng nhưng DN lại không khắc phục được thì sao, sản phẩm sẽ không thể sử dụng được. Liệu NTD sẽ được trả lại tiền toàn bộ sản phẩm hay chỉ riêng linh kiện, phụ kiện đó?
Ngoài ra, DN còn có một trách nhiệm nữa đối với NTD, một trách nhiệm mà DN đều tìm cách né tránh hoặc NTD không hề hay biết. Đó chính là việc DN phải "chịu chi phí sửa chữa, vận chuyển hàng hóa, linh kiện, phụ kiện đến nơi bảo hành và từ nơi bảo hành đến nơi cư trú của NTD". Nội dung này được quy định tại Điều 21.6 chương II của Luật Bảo vệ quyền lợi NTD.
Có thể thấy, luật quy định rất chặt chẽ và cụ thể về quyền lợi của NTD. Nhưng nhiều NTD vẫn chưa biết và tìm hiểu về những điều này. Mặt khác, một số DN cũng lợi dụng chính điều này để "lòe" NTD, hạn chế tối đa trách nhiệm của DN trong việc thực hiện nghĩa vụ bảo hành sản phẩm, linh kiện, phụ kiện của mình. Liệu NTD sẽ tiếp tục bị thiệt thòi đến khi nào? Có lẽ, điều này phải trông chờ vào vai trò của cơ quan quản lý cũng như các tổ chức, hiệp hội bảo vệ quyền lợi NTD. Và sự quyết liệt của chính NTD, có thể, NTD mới tránh bị thiệt thòi khi bảo hành sản phẩm, hàng hóa.
Tại nước ta, NTD thường chịu thiệt thòi khi bảo hành sản phẩm hàng hóa, đặc biệt là các hàng hóa liên quan đến thiết bị, máy móc. Một số cửa hàng, DN kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm hiện mới chỉ đóng vai trò trung gian, chưa có nhiều trách nhiệm trong việc bảo hành sản phẩm đối với khách hàng. Hoặc nếu có thì chủ yếu các DN này chỉ giới thiệu NTD đến các trung tâm bảo hành của hãng, chứ họ không trực tiếp đứng ra. Điều này hoàn toàn "ngược" với các quy định trong Luật Bảo vệ quyền lợi NTD.
NTD còn khá mù mờ về trách nhiệm của DN trong bảo hành sản phẩm. Ảnh: Nguyễn Tuấn
Trong Điều 3 chương I Luật Bảo vệ quyền lợi NTD có giải thích "Tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ là tổ chức, cá nhân thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi". Như vậy, các cửa hàng, DN đã và đang thực hiện công đoạn tiêu thụ hàng hóa, có trách nhiệm bảo hành hàng hóa, linh kiện, phụ kiện mà mình đã bán ra.
Theo anh Việt Anh, trú ở phường Tân Mai, quận Hoàng Mai thì, do là thợ kỹ thuật nên anh thường xuyên mua thiết bị, máy móc để sửa chữa và thay thế cho khách hàng. Tuy nhiên, mỗi lần mua phải hàng lỗi, vừa mới dùng đã hỏng thì anh khá vất vả trong việc đổi lại cũng như bảo hành sản phẩm. Thông thường, những sản phẩm này anh đều phải liên hệ đến hãng chứ các cửa hàng không hề có trách nhiệm gì ở đây. Họ nói anh cứ mang giấy bảo hành đến hãng để sửa. Nói là vậy, nhưng khi đến hãng đâu phải lúc nào cũng được giải quyết nhanh, nào thì họ đòi hóa đơn mua hàng, phiếu giao hàng, những thứ mà rất ít khi NTD giữ lại. "Tại sao trên giấy bảo hành lại không yêu cầu tôi phải giữ lại hóa đơn, nhưng khi tôi đến lại bắt tôi phải có", anh Việt Anh nói.
Quả thật, khá nhiều NTD bức xúc về điều này. Lúc mua, nhân viên bán hàng các cửa hàng, DN chủ yếu giới thiệu cái tốt đẹp của sản phẩm, chứ những điều liên quan đến "hậu" bán hàng như thế này thì chẳng mấy ai đề cập. Hơn nữa, nhiều cửa hàng, DN còn làm "tắt", làm "ẩu" đến mức không thèm ghi thông tin khách hàng vào giấy bảo hành. Chủ yếu họ chỉ xé và lưu lại một liên bảo hành, liên còn lại thì đưa cho khách hàng. Chính điều này sẽ khiến cho khách hàng khó mà biết và nhớ được chính xác thời gian mua, sản phẩm đó còn bảo hành hay không? Ai sơ suất mà mất hóa đơn mua hàng thì coi như "hết cửa" bảo hành.
Thực tế này đã tồn tại khá lâu và hầu như các DN không quan tâm nhiều. Bởi có lẽ, người chịu thiệt thòi sẽ chỉ là NTD mà thôi. "Cung cấp hướng dẫn sử dụng, điều kiện, thời hạn, địa điểm, thủ tục bảo hành trong trường hợp hàng hóa, dịch vụ có bảo hành", là trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. Đây chính là nội dung được nêu trong Điều 12 chương II của Luật Bảo vệ quyền lợi NTD. Vậy các DN kinh doanh có vi phạm điều này không khi mà giấy bảo hành không được ghi đầy đủ thông tin xác thực của việc mua bán như tên khách hàng, ngày mua, tên sản phẩm...?
Mặt khác, NTD còn được một số "đặc quyền" riêng trong bảo hành sản phẩm hàng hóa nhưng dường như nhiều DN lại "phớt lờ" hoặc cố tình quên điều này. Đó chính là DN phải "cung cấp cho NTD hàng hóa, linh kiện, phụ kiện tương tự để sử dụng tạm thời hoặc có hình thức giải quyết khác được NTD chấp nhận trong thời gian thực hiện bảo hành". Như vậy, những "thiệt hại" do bị gián đoạn trong suốt thời gian bảo hành của NTD sẽ được các DN kinh doanh chịu.
Anh Thành, một kỹ sư tin học nhận định, điều này gần như chưa có DN nào thực hiện. "Giờ tôi mới biết có quy định này trong luật nhưng liệu ai sẽ giải quyết cho tôi nếu như các DN "cố tình" không thực hiện", anh Thành nói. Đúng là một quyền lợi chính đáng của NTD nhưng việc thực hiện của một số DN thì dường như vẫn là con số không.
Một điểm nữa trong luật là việc NTD có thể được trả lại tiền nếu như hết thời gian thực hiện bảo hành mà không sửa chữa hoặc khắc phục được lỗi. Song vẫn còn một vấn đề được đặt ra là nếu như linh kiện, phụ kiện đó cực kỳ quan trọng nhưng DN lại không khắc phục được thì sao, sản phẩm sẽ không thể sử dụng được. Liệu NTD sẽ được trả lại tiền toàn bộ sản phẩm hay chỉ riêng linh kiện, phụ kiện đó?
Ngoài ra, DN còn có một trách nhiệm nữa đối với NTD, một trách nhiệm mà DN đều tìm cách né tránh hoặc NTD không hề hay biết. Đó chính là việc DN phải "chịu chi phí sửa chữa, vận chuyển hàng hóa, linh kiện, phụ kiện đến nơi bảo hành và từ nơi bảo hành đến nơi cư trú của NTD". Nội dung này được quy định tại Điều 21.6 chương II của Luật Bảo vệ quyền lợi NTD.
Có thể thấy, luật quy định rất chặt chẽ và cụ thể về quyền lợi của NTD. Nhưng nhiều NTD vẫn chưa biết và tìm hiểu về những điều này. Mặt khác, một số DN cũng lợi dụng chính điều này để "lòe" NTD, hạn chế tối đa trách nhiệm của DN trong việc thực hiện nghĩa vụ bảo hành sản phẩm, linh kiện, phụ kiện của mình. Liệu NTD sẽ tiếp tục bị thiệt thòi đến khi nào? Có lẽ, điều này phải trông chờ vào vai trò của cơ quan quản lý cũng như các tổ chức, hiệp hội bảo vệ quyền lợi NTD. Và sự quyết liệt của chính NTD, có thể, NTD mới tránh bị thiệt thòi khi bảo hành sản phẩm, hàng hóa.
| Ngày 16-3-2012, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 19/2012/NĐ - CP về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi NTD. Theo đó, tại Điều 18, mục 4, chương II, hành vi vi phạm về trách nhiệm bảo hành hàng hóa, linh kiện, phụ kiện của các tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa sẽ bị phạt tiền từ 5 - 10 triệu đồng, đối với các hàng hóa, phụ kiện, linh kiện có giá trị dưới 20 triệu đồng. Đối với các hàng hóa, phụ kiện, linh kiện có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên, số tiền phạt với hành vi vi phạm này còn có thể lên đến 70 triệu đồng, tùy theo từng trường hợp cụ thể. Ngoài ra, tổ chức, cá nhân kinh doanh còn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo hành theo cam kết hoặc theo quy định của pháp luật, Luật Bảo vệ quyền lợi NTD. |
Nguyễn Tuấn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét